vioolbouwers, viola da gamba,borsten,29

De laatste weken ben ik druk bezig om vioolbouwers te zoeken op Internet.
Nooit gedacht in mijn hele leven dat ik dat zou moeten doen.
Toen ik een jaar of 9-10 was ,kwam mijn grootvader bij ons op bezoek, samen met mijn grootmoeder.
Zij hadden een reis door Duitsland gemaakt met de auto. Volgens mij reed hij niet harder dan 80 want hij had pas op zijn 67e zijn rijbewijs gehaald.
Omdat hij al jaren naast zijn beroep als dierenarts, ook een fervent vioolbouwer was , moest hij mijn grootmoeder natuurlijk regelmatig meetronen naar Mittenwald om nieuw hout voor zijn nieuwe violen te kopen.
Mittenwald is al van oudsher het centrum van vioolbouw van Europa geweest.
Hij vertelde dat je daar ,in tegenstelling tot bv Italie , in zijn tijd, hele straten had waar alle mensen samen werkten om violen, en natuurlijk altviolen , celli en contrabassen ,te maken.
Een soort voorloper van de lopend band ,maar dan thuiswerk, en nog zeer specialistisch ook.
Normaal gesproken, in het echte vakwerk zoals dat heet, maakt een vioolbouwer zijn eigen viool zelf af.
Te bouwen heet dat.
Een viool maak je niet, die bouw je.Het heet dan ook vioolbouwer.
Eventueel koopt hij een kant en klare toets die hij passend maakt. Vier  schroeven
met een staartstuk, zo noemt men dat, om de snaren tussen te spannen. Maar voor de rest , vaak nog inclusief het maken van eigen geheime lak, is het geheel een klein kunstwerkje van elke
individuele vioolbouwer.
Ik heb het vaak tot stand zien komen bij mijn eigen grootvader.
Violen, vedels, tenor-gamba's,  bariton-gamba's, celli, altviolen en
viola da braccia.
De contrabas was te groot om in zijn kelder aan de Johannes Verhulststraat te
maken, die zou niet meer door de trap naar boven kunnen.
Hij kon er zelf amper staan.Er stonden wel 3 of 4 werkbanken.
Vol met kleine zaagjes, gutsen,schaven,boortjes.Alles ging met de hand
waarbij hij zelfs zelf zijn eigen gereedschap maakte omdat hij dat niet kon kopen.
Het bestond eenvoudig niet zei hij.
Nu had hij wel een paar gereedschappen van zijn broer gekregen uit Amerika, die ook violen, vooral copieen van altviolen meesters nabouwde.
Die broer, Roelof, was begonnen als scheepsbouwer en had daar dus ook verfijnde apparatuur voor nodig die hij ook zelf bouwde.
Aan de muren hingen prototypen modellen.
Klemmen om de boven en onderbladen op de zijbladen te klemmen.
Ook herinner ik mij op een keer ,dat hij een prachtig kopje met een paar
mooie borsten had gemaakt, waar normaal bij een viool de krul zit. Een mooie
haarband in het haar gekerfd van paarlemoer.
Tussen de borsten door had hij een ruimte opengelaten om de snaren te spannen
van de viola da gamba die immers 7 snaren heeft.
Ik vroeg hem, als kind: maar pa (grootvader) hoe weet jij hoe die borsten van
 een vrouw eruit zien?
Nou, zei hij geheimzinnig, ik heb wel eens naar de borsten van je grootmoeder
gekeken en toen wist ik hoe ik het moest maken.
Maar van de " oude "  instrumenten maakte hij zelfs het staartstuk zelf.
( Oud in de zin van de voorlopers van viool,altviool en cello). Die oude
instrumenten zijn dus: de  viola da gamba in verschillende maten  voor een
fijnere of zwaardere klank ,maar zoals het Italiaanse woord zegt : op het been
gespeeld zoals bij een cello.
Maar ook verschillend viola da braccio's, dus op de arm gespeeld, net als
bij een  viool of altviool.
Zijn inspiratie kwam vaak van allerlei oude schildermeester die vertellingen van
het Oude Testament en de psalmen op het doek gezet hadden.Hierop zag je
vaak engelen met allerlei muziekinstrumenten afgebeeld.
En verder heel veel kleine plankjes hout, 4-5 milimeter dik met allerlei kleuren
lak die hij uitprobeerde.
Van diepgeel, donker geel, oranje geel, oranje rood, tot bruingeel, bruinrood,
bruinoranje,etc.
Hij vond het prachtig om de eigen kleur van het hout te verdiepen.
Om de nerven en de jaarringen te laten doorkomen en toch aan het hout van zijn violen een mooie kleur te geven die als prettig ervaren wordt door de bespeler.

morgen meer violen.